21 Ekim 2017

Düzleşen Dünyada E-ticaret ve Vergi Sorunu

e-ticarette vergi sorunu yazı

Bu yazı konuk yazarımız n11.com Güven Yönetim Merkezi Müdürü Avukat Emre Berk tarafından kaleme alınmıştır.

Dijital iletişim alanında dünya düşünülenden çok daha hızlı bir şekilde düzleşti. Artık herhangi bir kıta üzerinden mobil cihazlarla internete bağlanıp, dünyanın dört bir yanından alışveriş yapabiliyoruz. Alışveriş yapılan sitenin hangi ülkeye ait olduğu, hosting şirketinin ve server’larının nerede olduğunu, o ülkenin vatandaşı olup olmamak gibi unsurlar günümüzde teslimat için bir engel teşkil etmemektedir.

Abartı gibi gelebilecek bu durum aslında günde binlerce defa gerçekleşen, internet ekosistemi için son derece olağan bir durumdur. Ancak, bu süreçte hizmet ağında meydana gelebilecek, ödeme, teslimat ve ürüne yönelik aksaklıkların yaşanması ciddi sorunlara sebebiyet verebilecektir. Aynı bakış açısıyla değerlendirdiğimizde, sorunsuz bir alışveriş deneyiminin gerçekleşmesi halinde de satış sonrası finansalları ilgilendiren, vergisel ve benzeri başka sorunlar başgösterecektir.

En temel uluslararası kural, bir şirketin yerleşik olduğu ülkedeki vergi rejimine tabi olması ve bu ülkeye karşı vergi sorumlusu olmasıdır. Bunun yanında OECD kuralları gereğince; yönetim merkezi, ana faaliyetin gerçekleştirildiği ülke ve teslimat yeri gibi benzer kriterler de göz önüne alınmalıdır. Ancak bahsi geçen örnekte, yerleşim yeri, yönetim ofisinin bulunduğu coğrafya, asli hizmetin sunulduğu internet sitesinin host edildiği ülke, tüketicinin yerleşik olduğu ülke ve hatta teslimatın yapılacağı nokta bile farklı olabilir.

Bu tür karmaşık durumların içinden çıkmak vergi toplamakla yükümlü devletler için de son derece zordur ve her zaman teknolojik gelişmelere paralel net bir çözüm bulmak da mümkün olmayabilir.  Bu sebepten de dünyada genellikle esnek uygulamalar ve mevcut operasyona özel değerlendirmeler söz konusu olmaktadır.

Ülkemizde de hızla büyüyen ve BKM verilerine göre 2012 yılında 30 Milyar TL’yi aşan e-ticaret pazarının büyüklüğü ve potansiyeli vergi otoriteleri tarafından son yıllarda keşfedilmiştir. Buna yönelik olarak hem Gelir İdaresi Başkanlığı’nın ciddi çalışmaları olmuş hem de firmalar daha bilinçli hareket etmeye başlamıştır.

Burada en önemli sorun, kontrolü son derece zor olan, dinamik internet operasyonları üzerinde doğan vergiye dayanak olan işlemlerin kaynaklarının tespitidir. Kimi zaman satışı yapan sitelerin, kimi zaman sitenin arkasındaki gerçek şirketin tespiti, kimi zaman da bu tespitten kaynaklanan gelirin kimin üzerinde doğduğunun doğru olarak konumlandırılması büyük sorun teşkil etmektedir.

Vergi Mevzuatı gereği, tek bir seferden fazla satış yapıyor olmak her gerçek kişiyi potansiyel gelir vergisi mükellefi yapabileceği için, özellikle C2C (Kişiden-Kişiye) satış modellerinde son derece dikkatli olunmalıdır. Bunun yanında gerçek kişi kimliği altında internetten satış yapıyor olmak da faturasız bir satış işlemi olacağı için, vergi kaybına sebebiyet verecektir.

Ancak yapılan her ticari satış işlemi sonrası Vergi Usul Kanunu gereği fatura düzenlemek zorunlu olduğundan dolayı burada yapılması gereken, vatandaşların söz konusu olabilecek vergi cezalarından korunması için toplum bilincini artırmak olmalıdır. Bu yönde Gelir İdaresi Başkanlığı, www.egirisimci.gov.tr portalı üzerinden bilinci artırmaya yönelik çalışmalar yapmaktadır. Yine bu tür satışlara aracılık eden sitelere de bu konuda ciddi görevler düşmektedir.

“E-faturaya geçiş 1 Nisan 2014’e kadar uzatıldı”

Ülkemizde hem satış yapan kişilerin olası mağduriyetlerini engellemek hem de sair vergi kaynaklarını daha doğru tespit etmek için e-Fatura’ya yönelik bazı yasal düzenlemeler yapılmıştır.

En genel tanımla e-Fatura uygulaması; faturanın elektronik belge olarak düzenlenmesi, elektronik ortamda iletilmesi, muhafaza ve ibraz edilmesine ilişkin uygulamadır.

Bu doğrultuda, 14/12/2012 tarihli 28497 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 421 sayılı Vergi Usul Kanunu Tebliği ile bazı mükellef gruplarına elektronik defter tutma ve elektronik fatura uygulamasına dâhil olma zorunluluğu getirilmiştir.

İlk planda kapsam dahilinde tutulan mükellef grupları; Petrol Piyasası Kanuna tabi şirketler ve Özel Tüketim Vergisine tabi bazı malların (kolalı gazoz, tütün ürünleri veya alkollü içecek) imalatını, ithalatını, satışını gerçekleştiren ve belirli ciro üzerindeki sayılı şirketlerden oluşmaktadır. Ayrıca sisteme entegre olmak için verilen süre 1 Nisan 2014’e kadar uzatılmıştır. Mükellef olan şirketlerin bu süreye kadar başvuruda bulunmamış olmaları halinde de belirli bir oran üzerinden hesaplanacak vergi usulsuzluk cezası söz konusu olacaktır.

Daha geniş kapsamda, internet üzerinden satış yapan ve e-arşiv uygulamasından yararlanan mükellefler, 1/1/2016 tarihine kadar e-arşiv uygulamasına geçmek ve yaptıkları satışlara ilişkin faturayı müşterilerine elektronik ortamda iletmek zorundadır. Bu tarihten sonra internet üzerinden yapılacak olan satışlarda da e-fatura düzenlemesi söz konusu olacağı için, hem kontrolsüz C2C satışlar kaynaklı hem de sair diğer sebeplerden oluşan vergi kaybının önüne geçilmiş olunacak ayrıca daha da önemlisi, istemeden de olsa faturasız satış yaparak vergi kaybına sebebiyet veren gerçek kişilerin mağduriyeti en aza indirgenecektir.

Ancak en başında da belirttiğimiz gibi, yasal düzenlemelerin beklentileri tam olarak karşılaması ve herkesi memnun etmesi, işin doğası gereği mümkün değildir. Bu sebepten, bir yandan esnek bir yapı içerisinde olmak bir yandan da gelişmeleri takip ederek bu esnek yapıyı mümkün olduğu kadar sağlam temellere oturtmak bu sistem içerisinde en sağlıklı strateji olacaktır.

Kişiler olarak, kanunu bilmemenin mazeret olmadığını unutmamalıyız. Hem ürün satın alırken tüketici sıfatıyla haklarımızı, hem de satarken mükellefiyetlerimizin farkında olmak, bize daha “güvenli ve mutlu” bir alışveriş deneyimi sağlayacaktır. Günün sonunda, işin hangi tarafında olursak olalım, en önemlisi de bu değil midir? Piksel hızıyla akan bu sanal dünyada her zaman yüzünüzün gülmesi ve mutlu deneyimler yaşamanız dileğiyle.



Sosyal medya ve e-bülten ile de EticaretMag'ı takip edebilirsiniz!

EticaretMag Twitter EticaretMag 

Facebook Sayfası EticaretMag Youtube EticaretMag Google+ E-ticaret 

Türkiye Linkedin Grubu E-

ticaretMag RSS E-

ticaretMag RSS

Fikrini söyle

*