17 Ağustos 2017

E-Ticaret Şirketlerinde Maliyet Merkezi Modeli

Maliyet Merkezi ModeliBir E-ticaret platformu kurduğumuzu düşünelim. Hatta iyice detaylandırıp bir fırsat platformu kurduğumuzu düşünelim. (İstanbul’da günde yaklaşık 750 fırsat sunulmaktadır) Sağlam temellere dayanan, girişim sermayesi ve şirket yönetimi gayet iyi olan bir platform olsun bu. Ani büyümelere karşı planlamamızı aldığımız, operasyonun “bir şekilde” yürüdüğü, dışarıdan bakıldığında ciddi başarıya sahip olduğumuzu varsayalım. Tüketicilere sunmuş olduğumuz fırsatlar ciddi rakamlara ulaşsın, hatta rekorları alt üst etmiş olsun.

Özetle çok başarılı bir şirketiz. Ciro ve çalışan sayısı bakımından sürekli büyüyoruz.  Artık bazı şeyleri farklılaştırmaya ihtiyaç duymaya başlıyoruz. Günü kurtarmak ve günlük satış rekorları kırmalar yerlerini stratejik düşüncelere, planlamalara bırakıyor. Aksayan yerler gözle görülerek ve birkaç “temel” kpi’lara bakılarak tespit ediliyor ve müdahale ediliyor. Fakat bu süre içerisinde sürekli büyümeye devam ediyoruz. Öyle ki Türkiye’nin en büyük fırsat platformu oluyoruz, yurtdışına açılmayı planlıyoruz hatta pilot bölgelerde faaliyete başlıyoruz. Operasyonel süreçler rayına oturuyor (veya biz oturduğunu sanıyoruz) ve artık şirketin iç dinamiklerini etkileyecek kavramlar irdelenmeye başlıyor… CRM sadece kelime olmaktan çıkıp artık tüm şirkete yayılmak üzere bir strateji haline geliyor. İş Zekası? E-ticaret platformlarında İş Zekası kavramını bir önceki yazımızda irdelemiştik.

“Büyüme”  yönetilebildiği sürece çok önemli bir terimdir. Geçmiş dönemler incelenirse birçok şirket bir anda yaşamış oldukları inanılmaz hızdaki büyümeyi yönetemedikleri için batmışlar veya çok ciddi sıkıntılar yaşamışlardır. Çok hızlı ve plansız büyüme aslında bir şirket için olağan dışı durum olabilmektedir.  Yapılan çalışmalar göstermiştir ki, olağan dışı durumların getirdiği sarsıcı etkiler, beş firmadan ikisinin iflasa kadar sürüklenmesine, birinin ise ciddi maddi zararlara ve prestij kaybına uğramasına yol açmaktadır.

E-Ticaret, hele hele Fırsat platformları gibi ani büyümeye çok açık alanlarda bu konuya dikkat etmek gerekmektedir. Büyüme yanında doğal olarak hızlı bir istihdam sürecini getirmektedir. Çalışanların takım oyununu etkin oynaması bu alanda çok önemlidir. Aksi halde ufak dedikodular yerini çekişmeye gruplaşmaya bırakabilir kimi durumlarda. İşte bu noktada bireylerden şu gibi cümleler duyabiliriz : “Satış departmanı hiçbirşey yapmıyor. Biz burada deli gibi çalışıyoruz.” “Bana birisi pazarlama departmanının ne yaptığını söyleyebilir mi?” “Operasyon ekibi çok kötü çalışıyor tüm emeklerimiz boşa gidiyor” “Marka yöneticilerinden nefret ediyorum. Onlar bu şirkette olmasa daha hızlı büyürüz”

Bu ibareler abartı değildir.  Günümüzün sürekli değişen ve rekabetçi iş ortamında, iş sürekliliği kavramı her zamankinden daha fazla önem kazanmıştır. Bu süreklilik birbirini tamamlayan departmanların koordineli çalışması ile optimum seviyede olacaktır. Bunun için belirlenen metodolojilerden bir tanesi Maliyet Merkezi (Cost Center) modelidir.

Bu modele göre “temel anlamda” departmanlar birer şirket gibi faaliyet göstermektedir. Her departman hizmet vermiş olduğu diğer departmanlara bir değer biçmektedir. Diğer departmanlar ise hizmet aldıklarında sanal veya gerçek bir ödeme yapmaktadırlar. Özellikle global şirketlerde sıklıkla karşımıza çıkan bu durumda departmanların diğer departmanlardan talep edeceği işler belirli sözleşmeler ile belirlenmektedir. OLA, “Operational level agreement” departmanlar arasında belirlenen iş yapış kuralları bütünüdür. Buna göre hangi iş hangi departman tarafından, hangi koşullar altında ne kadar sürede ve kaynakta tamamlanacaktır belirlenmiştir.

Dönem sonunda ise oturulup gerekli analizler yapılır. Örneğin satış departmanına dönülerek, presales ekibinin 5T sürelik bir maliyetine sebep olmuşsunuz. Yani ilgili departmana 5T’lik iş vermişsiniz ve departman kurallar dahilinde tüm işlerini yapmışlar. Fakat dönem sonunda siz 1T’lik satış gerçekleştirmişsiniz sorun nedir? Operasyon ekibiniz çok çalışıyor olabilir fakat diğer departmanlardan aldıkları işler ve kişilerin performanslarına bakıldığında “verimli” çalışmıyor olabilirler.

İş Zekası projelerinden sonra gerçekleştirilen böyle bir model, şirketinizin sorunlu yerlerini size gösterebilir. Öte yandan bilinenin aksine tüm algılarınızı değiştirecek sonuçları da beraberinde getirebilir. Örneğin geçmişteki bir çalışmamızda şirketin dinamosu olan operasyon departmanının diğer departmanları gereğinden fazla kullandığı ve aslında hiç te karlı olmadığı – hatta kimi projelerde şirketi zarara soktuğu – tespit edilmiş ve gerekli müdahalelerde bulunulmuştur. Kimi zaman – özellikle çok hızlı büyüyen şirketlerde – çoğu durum göründüğü gibi olmayabiliyor…



Sosyal medya ve e-bülten ile de EticaretMag'ı takip edebilirsiniz!

EticaretMag Twitter EticaretMag 

Facebook Sayfası EticaretMag Youtube EticaretMag Google+ E-ticaret 

Türkiye Linkedin Grubu E-

ticaretMag RSS E-

ticaretMag RSS

Fikrini söyle

*