22 Haziran 2017

Kuzey Kore’de Bir E-Ticaret Masalı

Felix Abt

Felix Abt

Felix Abt, İsviçreli bir iş adamı ve girişimci. Uzmanlık alanı ise Vietnam ve Kuzey Kore. 1990 yılından beridir Orta Doğu, Afrika ve Vietnam’lı şirketler ile çalıştıktan sonra, 2002 yılında Kuzey Kore’ye yerleşme kararı almış. Burada Kuzey Kore’nin ilk işletme okulunu kurmuş, Pyongyang’da Avrupa İşletme Birliği’ni kurmuş (European Business Association, EBA), ayrıca ilk yabancı ticaret odasının kurulmasına da ön ayak olmuş. Yani Kuzey Kore’de sürdürülebilir, doğru düzgün işletme ve ticaret yapılabilmesi için gereken fiziki ve entelektüel altyapının kurulumunu sağlamış. Ayrıca kömür işletmeleri ve yüksek gerilim hatları konusunda da Kuzey Kore’de bir çok yatırımı var.

Felix Abt’ın yaptığı bizim açımızdan en ilginç işlerden birisi ise, global internetin bile olmadığı Kuzey Kore’de bir e-ticaret sitesi açmak.

2008 yılında, Pyongyang Painters adında açtığı site, Kuzey Koreli ressamların orijinal sanat eserlerini ve sipariş üzerine ürettikleri zanaatlarını satan bir girişim olarak hayatına başlıyor. Site şu an kapalı durumda ama biz yine de belki günün birinde tekrar açılır umuduyla adresini verdik. Sitenin neden kapalı olduğu konusuna daha sonra değineceğiz.

Kuzey Kore’de e-ticaretin önündeki engeller

Bu girişimin önündeki zorlukları genel hatları ile sıralayalım: Kuzey Kore’nin bankacılık sistemi, global bankacılık sistemine dahil değil. Bu yüzden yurt dışından basit bir para transferi bile yapılamıyor. Kuzey Kore içinden dış bir ülkeye de yapılamıyor. Global bankalar basitçe Kuzey Kore bankalarını tanımıyorlar ve yok sayıyorlar. Aynı sebepten dolayı, hiç bir online ödeme sistemi de Kuzey Kore’de çalışmıyor. PayPal, UPay gibi hizmetleri unutun, öyle bir şey yok. Kredi kartı sistemi yok.

Bankacılık sistemi haricinde, dünyanın çoğunluğu zaten Kuzey Kore ile dış ticarete ambargo koymuş durumda. Yani Kuzey Kore’de üretilmiş bir ürünü, ambargo koyan herhangi bir ülkede satmanız pek mümkün değil. Bunu başarsanız bile zaten yasak, ciddi cezaları var.

Uluslararası yaptırımları bir kenara bıraktığımızda, ülkede internet yok. Bu durum, hem bir dış yaptırım, hem de Kuzey Kore’nin kendi kararı olarak ortaya çıkıyor. Kuzey Kore’li yöneticiler, global internette yer alan bilgilerin, vatandaşları için zararlı olduğunu düşünüyorlar. Yani, e-ticaret yapmaya çalıştığınız ortamda Google, Facebook, Pinterest, Instagram, LinkedIn, Twitter gibi kendinizi tanıtabileceğiniz, online pazarlamanızı yürütebileceğiniz siteler yok.

Bir diğer engel ise, genel olarak ülke halkının ve yönetiminin kültürel değer yargıları. Radikal komünist bir diktatörlükte, “sanat” denilen olgunun bir meta haline getirilip “satışa” çıkartılması kavramını, insanların düşünmeyi veya kabul etmesini bir kenara bırakın, böyle bir kavramı algılayabilmesi bile epey uzun zaman alıyor.

Başarı ve hesaba katılmayan bir etken

felix abt pyongyang painters

Felix Abt, Pyongyang Painters sitesinde yer alan ressamlar ile birlikte.

Felix Abt, bir şekilde tüm bu zorlukları aşmayı başarmış. Çok az dış ülkelere satış yapabilmiş olsalar da, Kuzey Kore içerisinde bilinen bir site durumuna gelmişler (Kuzey Kore’nin internet benzeri kendi bilgisayar ağı var). Bunu başarabilmek için doğal olarak hükümet ile yakın ilişkilerini kullanmış. Bankacılık sisteminin var olmaması sorununu, doğrudan kapıda nakit ödeme sistemi ile aşmış. Eksik altyapı yüzünden ve yönetimin çok sıkı sansür ve kontrol politikaları sebebiyle genellikle aksayan posta teşkilatı yerine, kendi kuryelerini çalıştırmış. Kuzey Kore’nin kültürel değerlerinin dış dünyaya tanıtılmasını esas amacı olarak belirterek ressamları ve halkı ikna etmeyi başarmış.

Kuzey Kore kültürü, neredeyse tamamen dış dünyaya kapalı olduğu için, sanat eserleri de hiç bir global etki altında kalmadan, tamamen Kuzey Kore kültürü ile gelişmiş. Bu yüzden aslında dünya genelinde Kuzey Koreli ressamların eserleri çok değerli sayılıyor. Saf ve tamamen kendine özgü kalabilmiş çok nadir sanat odaklarından birisi.

Peki, şu anda Pyongyang Painters sitesi neden kapalı? Hackerlar.

Hem ülke içindeki radikal komünist hacker grupları, hem de ülke dışında Kuzey Kore’ye “düşman” kesilmiş hacktivistler tarafından defalarca saldırıya uğrayan ve bir türlü bu saldırıların önünü kesemeyen site, ressam kadrosunun da fikir birliği ile kendini kapatma kararı almak zorunda kalmış. Zaten bu girişimin amacı para kazanıp kar etmek değil. Amaç, bu şartlar altında bile e-ticaret yapılabileceğini kanıtlamak ve başka girişimcilere ilham vermek. Bu bakımdan Felix Abt ve Pyongyang Painters, amaçlarını fazlasıyla başarmış görünüyorlar.

Site kapanmadan önce kaydedilmiş bir ekran görüntüsünü aşağıda veriyoruz. Büyütmek için üzerine tıklayabilirsiniz.

Pyongyang Painters

Pyongyang Painters

Felix Abt, 2009 yılında, 7 yıldır yaşağıdı Kuzey Kore’den ayrılıp Vietnam’a yerleşmiş ve girişim ile ticaret faaliyetlerini şu anda Vietnam’dan yönetiyor. Buna rağmen hala Kuzey Kore ile yakın ilişkiler içerisinde.

Felix Abt’in bu e-ticaret macerasından alınabilecek bir takım çok önemli dersler var:

  • Girişiminizin hangi kitleye hitap edeceğini iyi belirleyin, çünkü size karşı cephe alacak kitleyi de hedef kitleniz dolaylı olarak belirleyecek.
  • Çözülemeyecek sorun, aşılamayacak engel yoktur. Yalnızca henüz nasıl aşacağınızı bilmiyorsunuz.
  • İnternetin, bankacılık sisteminin, kredi kartının olmadığı uluslararası ambargo altındaki bir ülkede bile e-ticaret yapılabilir.


Sosyal medya ve e-bülten ile de EticaretMag'ı takip edebilirsiniz!

EticaretMag Twitter EticaretMag 

Facebook Sayfası EticaretMag Youtube EticaretMag Google+ E-ticaret 

Türkiye Linkedin Grubu E-

ticaretMag RSS E-

ticaretMag RSS

Fikrini söyle

*