30 Mart 2017

Türk Tüketicilerin Sosyal Medyada En Çok Güvendikleri Platform: Forumlar [Araştırma]

Sosyal medyanın tüketicilerin satın alma alışkanlıklarını etkiliyor oluşu artık ortada olan bir gerçek iken, artık üzerinde durulması gereken nokta bu etkileşimin hangi alanlarda ve ne şekillerde olduğunun araştırılmasıdır diye düşünüyorum.

Bu konuda yapılan araştırmalar genelde akademik hayatın gelenekleri ve hantallığından dolayı dijital devinimin epey gerisinde kalıyor. Bir de bazı araştırmaların spesifik olmaktan kaçınan, üstünkörü yapıları eklendiğinde “sosyal medya, tüketim alışkanlıklarını etkiliyor, evet” diye bitirilen araştırma sonuçları çıkıyor ortaya.

Türkiye’ye özel çalışmaların da ne kadar az sayıda olduğunu belirtmeye gerek yok sanıyorum. Ortalık, maalesef, okyanus ötesinden gelen araştırma sonuçlarından ve hep nevi şahsına münhasır diye nitelediğimiz Türk toplumunun, zamanında “go home yankee” diye karşılanan Amerikalılara zorla benzetilmesinden geçilmiyor. Yabancı araştırmalar da müthiş değerli elbet ancak yerel araştırmaların azlığı büyük eksik.

Özetle, dijital hayatlarımızdaki alışkanlıklarımıza, “bizim” alışkanlıklarımıza odaklanan araştırmalara inanılmaz bir ihtiyaç var.

Bu durumun en büyük çözümü belli nişlere odaklanmak tabi. Bundan 1 ay kadar önce kesin dönüş yaptığım Belçika’daki bir yıllık yüksek lisans eğitimim için yaptığım “Sosyal Medya Türkiye’deki Kullanıcıların Elektronik Ürün Satın Alma Alışkanlıklarını Etkiliyor mu?” başlıklı tez çalışmamda sosyal medyanın “elektronik ürün” satın alma alışkanlarına etkisine değindiğim bir anket hazırlamıştım. Yerele daha da yaklaşmak adına ise katılımcılara Facebook, Twitter ve blogların yanı sıra forum ve sözlüklerden nasıl etkilendikleri sorulmuştu. Malum, bildiğimiz şekliyle sözlükler (Ekşi, İTÜ, Uludağ vb) yalnızca Türkiye’de bulunuyor. Forumlar ise dünyada inişe geçse de Türkiye’de halen en çok kullanılan araçlardan biri.

Anketin İçeriği

Kısaca bahsetmek gerekirse ankete katılanlara yukarıda ismi geçen beş sosyal medya aracıyla elektronik ürün satın alma sırasında etkileşime nasıl geçtikleri soruldu.

  • Facebook, Twitter, blog, forum ve sözlükleri elektronik ürün satın alımı öncesinde tavsiye bulma amaçlı ne sıklıkla kullanıyorsunuz?
  • Facebook, Twitter, blog, forum ve sözlüklerden elektronik ürün satın alımı öncesinde aldığınız tavsiyeleri ne derece dikkate alarak alışveriş yapıyorsunuz?

Bunun yanında son bir soru daha ile anket tamamlandı.

  • Yakın çevreniz, ünlü kişiler ve teknoloji uzmanlarından aldığınız tavsiyeleri ne derece dikkate alarak elektronik ürün alışverişi yapıyorsunuz?

Katılımcıların Demografik Özellikleri

Benim sosyal medya üzerinden kendi çevreme yaptığım duyuru dışında şovmen Okan Bayülgen, EticaretMag’in kurucusu Ahmet Kırtok, Webrazzi’nin kurucusu Arda Kutsal, Bilgi Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan Prof. Dr. Şule Özmen ve Markafoni’nin kurucusu Sina Afra‘nın şahsi ricalarımla Twitter’daki takipçilerine duyurması ile anket için toplam 1.076 kişiye ulaşıldı. Yerel ve akademik bir araştırma için oldukça iyi sayıda olan katılımcı grubuna baktığımızda şunları görüyoruz:

  • 555 erkek, 521 kadın.
  • %66’sı üniversite mezunu, %19’u ise yüksek lisans bitirmiş.
  • %50’si İstanbul’da yaşıyor. Arkasından ise Ankara (%11) ve İzmir (%9) geliyor.
  • %42’si elektronik ürünlere yılda 0-1.000 TL arası harcama yapıyor. %28’i 1.000-2.000 TL ve %20’si ise 2.000-4.000 TL olarak sıralanmış.
  • Pasif mobil kullanım haricinde günlük aktif internet kullanımı sorulduğunda ise %39’u 2-4 saat, %34’ü 5-8 saat ve %23’ü ise 8 saatten fazla kullandığını belirtiyor.

Görsel: “Gün içinde interneti aktif olarak kaç saat kullanıyorsunuz? (mobilde pasif olarak bağlı kalınan vakit hariç)”

Yani katılımcı grubumuzu basit bir şekilde tanımlamak gerekirse eğitim düzeyinin yüksek olduğunu, büyük şehirde yaşadığını, elektronik ürünlere orta ve üst seviyede harcama yaptığını ve interneti aktif kullandığını söyleyebiliriz. Verilen cevapların ve ortaya çıkan gerçeklerin böyle bir örneklem üzerinden değerlendirildiğini tekrar hatırlatmak isterim.

Sosyal Medya Araçları Kullanım Oranları

Özellikle reklamverenler ve pazarlamacılar açısından değerli olduğunu düşündüğüm anket sonuçlarına geçiyorum. Kitlemiz sosyal medyada ne kadar vakit geçiriyor?

  • Katılımcıların %51’i Facebook’u günde 0-1 saat arası kullanıyor. %34’ü ise 2-4 saat olarak kaydedilmiş.
  • Twitter için ise %47’sinin 0-1 saat, %37’sinin 2-4 saat kullandığı ortaya çıkıyor.
  • Bloglar, forumlardan sonra en az zaman geçirilen yer: %82’si 0-1 saat harcıyor.
  • Forumlar, %87’lik bir oran ile 0-1 saat arasında kullanılıyor.
  • Sözlüklerin 0-1 saat arası kullanımı ise %77’lik orana sahip.

Sonuçlara şöyle bir baktığımızda katılımcıların sosyal ağlara ve araçlarına ve ama özellikle diğerlerine kıyasla Facebook ve Twitter’a ciddi vakit ayırdığını görebiliyoruz. Genelde ise yoğunluğun 0-1 saat arasında olduğu dikkat çekiyor. Her ne kadar artık alışmış olsak da bir web sitesine /sosyal medya aracına günde birkaç saat vakit ayırmak epey kaydadeğer bir durum. Anne-babalarınızın şaşkınlık içinde gecenin bir yarısında odalarınıza gelip “daha yatmadın mı oğlum/kızım?” demesinin haklı bir nedeni var: İnternette çok vakit geçiriyorsunuz.

Sosyal Medyada Tavsiye Arama Alışkanlıkları

Katılımcılar elektronik ürün satın alımı öncesinde sosyal medyada ne sıklıkla (hiçbir zaman, nadiren, bazen, genellikle, her zaman) tavsiye arıyor?

  • %68’i Facebook’ta hiçbir zaman tavsiye aramadıklarını belirtiyor. %17’si ise nadiren.
  • Katılımcıların %61’i Twitter’ı tavsiye almak için hiç kullanmıyor. %19’u nadiren olarak cevap vermiş.
  • Bloglarda tavsiye arama oranlarında %34 ile “hiçbir zaman” olarak görülüyor ancak %21’i “bazen”, %16’sı “genellikle” diye yanıtlamış.
  • Sözlükler %35 ile “hiçbir zaman”, %19 ile “genellikle” ve %17 ile “her zaman” yanıtlarını yakalamış. Forumlardan sonraki en çok kullanılan alan diyebiliriz.
  • Forumların tam da bu iş için kullanıldığı söylenebilir. %21’i “her zaman”, %30’u “genellikle” cevabı vermiş. Aşağıdaki grafikten inceleyebilirsiniz.

Görsel: “Elektronik ürün alışverişi yapmadan önce forumlarda ne sıklıkla tavsiye arıyorsunuz?”

Forumların diğerlerine kıyasla en az vakit geçirilen yer olmasına rağmen, elektronik ürün satın alımı öncesinde tavsiye ve öneri bulmak için en sık uğranılan yer olması üzerinde durulması gereken bir durum. Facebook ve Twitter reklam ve pazarlama stratejilerinin elbette gerekli olduğu noktalar var ancak forum ve hatta sözlük ve bloglar üzerinden nokta atışı yapmak da mümkün. Özetle, katılımcıların yarıdan fazlasının Facebook ve Twitter’ı tavsiye/öneri bulma amaçlı kullanmadığı ve bloglar ile sözlüklerin ise forumlardan sonra bu iş için en çok kullanılan alanlar olduğu söylenebilir.

Sosyal Medyadaki Tavsiyeleri Dikkate Alma Oranları

Katılımcılar sosyal medya araçlarında aldıkları tavsiyeleri ne derecede dikkate alıyorlar?*

  • Facebook en ciddiye alınmayan mecra. Elektronik ürün satın alımı öncesinde Facebook’tan bulduğu tavsiyeleri dikkate alma konusunda katılımcıların %78’i negatif görüş belirtmiş. %17 çekimser ve %5 ise pozitif.
  • Twitter’ın da Facebook ile benzer kaderi paylaşıyor. %67,5 oranla negatif, %23,5 ile ise çekimser oy verilmiş.
  • Bloglara baktığımızda katılımcıları negatif tarafa yakın ama Facebook ve Twitter’a nazaran çok daha ılımlı görüyoruz. %44 negatif, %32 çekimser ve %24 pozitif.
  • Forumlar önceki kısımdaki pozitif durumu devam ettiriyor: Her 10 katılımcıdan 4’ü elektronik ürün satın alımı öncesinde forumlarda bulduğu tavsiyeleri dikkat aldığını belirtmiş. %34 çekimser ve %26 ise negatif olarak kaydedilmiş.
  • Sözlüklerdeki durum da bloglardaki gibi, negatif oy fazla ancak Facebook ve Twitter’a kıyasla dengeli bir tablo var. Katılımcıların %42’si negatif, %30’u çekimser ve %28’i ise pozitif düşünüyor.

Yüzdeleri değerlendirdiğimizde Facebook ve Twitter’dan yapılan reklam ve içerik stratejilerinin ya da Facebook’taki arkadaşlar üzerinden yayılan “tavsiye odaklı içeriğin” elektronik ürün satın almaya doğrudan etki etmediği gözüküyor. Bloglar ve sözlüklerin Facebook ve Twitter’dan daha iyi durumda olduğunu ancak Türk kullanıcısının asıl forumlarda tavsiye aradığını ve forumlardan aldıkları tavsiyeleri ciddiye aldığını anlıyoruz.

Kişilerin Tavsiyelerini Dikkate Alma Oranları

Yakın arkadaşlar, ünlüler ve teknoloji uzmanlarının tavsiyelerini ne derece dikkate alıyoruz?*

  • Katılımcıların %59’u elektronik ürün satın alımı öncesinde yakın arkadaşlarından aldıkları tavsiyelere göre hareket etmeye pozitif yaklaştıklarını ifade ediyor. Kalan kesimin %32’si çekimser ve %9’u ise negatif bakıyor.
  • Ünlülere güvenenlerin oranı yalnızca %5. Katılımcıların %74’ü elektronik ürün alırken tavsiye konusunda ünlülere negatif yaklaşıyor.
  • Teknoloji uzmanlarına %66 oranla pozitif yaklaşılıyor, %26 ise çekimser.

Görsel: Teknoloji uzmanlarının tavsiyelerini elektronik ürün satın alımı öncesinde dikkate alıyor musunuz?

Bu son kısımdan çıkartılacak sonuç Türk kullanıcıların elektronik ürün satın alımı öncesinde teknoloji uzmanlarının ve ardından yakın arkadaşların tavsiyelerini dinlediği, ünlülere ise güvenmediği olarak özetlenebilir. Elektronik ürün satışı yapmak isteyen şirketlerin teknoloji uzmanlarıyla kuracakları temaslar ve kullanıcılarla yarattıkları iletişim ile çevrelerine yayılmak stratejilerine dahil edilebilir diyebiliriz. Ünlülerin kullanıldığı kampanyalar ise eğer bir etki yaratılması bekleniyorsa belli ki “tavsiye verme” üzerinden gerçekleşmemeli.

Sonuç

Anketin sonuçlarını değerlendirirken özellikle dikkat edilmesi gereken nokta bu sonuçların tüketici açısından değerlendirilmiş olmasıdır diye düşünüyorum. Yani soruların tümünde de tüketicilere etkilenip etkilenmedikleri soruluyor. Halbuki tüketiciler farkında olmadan etkileniyor ve farklı mecralardan aldıkları tavsiyeleri uyguluyor olabilir. Ancak isteyerek ve bilerek tavsiye almak için doğrudan mecraya gitme durumu açısından bu anket özellikle reklamverenlerin ya da satış/müşteri hizmetleri ekiplerinin nerede bulunması gerektiğini ortaya koyabilir.

Sonuçlara baktığımızda sırasıyla forum, sözlük ve blogların bu anlamda etkili birer mecra olduğunu iddia edebebiliriz.

Artık küçümseniyor da olsa halen aktif şekilde kullanılan forumlar, elektronik ürün satışı yapan işletmeler ve özellikle e-ticaret siteleri için pazarlama stratejilerine dahil etmeleri gereken mecralar olarak düşünülmeli. Sözlüklerde başlık ile içerik yönetimi ve işletmelerin hazırlayacağı kurumsal bloglar ile de tüketicilerin satış anlamında doğru yönlendirilmesi mümkün olabilir.

Toparlamak gerekirse, Türkiye’nin gerçekten değişik bir pazar olduğunu anlamak lazım. Dünyadaki trendler (çok basit olarak, bu ankette yer alan örnekleriyle Facebook ve Twitter gibi) bizim ülkemizde aynı kuvvette geçerli olmayabiliyor. Yukarıdaki satırlarda da görüldüğü gibi özellikle forumlar ve hatta sonrasında blog ve sözlükler Türk tüketicilere, bu çalışma özelinde elektronik ürün satın alımı öncesinde, daha cazip gelen mecralar. Pazarlamacıların, stratejistlerin ve e-ticaret firmalarının Facebook ve Twitter dışında da satışlarını arttırabilecekleri platformlar bulunuyor.

* Cevaplarda 1-10 arası ölçek ile; 1=en az, 10=en çok olarak kaydedildi. Daha net bir değerlendirme için ise 1-3 arası cevaplar “negatif”, 4-7 arası “çekimser” ve 8-10 arası “pozitif” olarak gruplandırıldı.



Sosyal medya ve e-bülten ile de EticaretMag'ı takip edebilirsiniz!

EticaretMag Twitter EticaretMag 

Facebook Sayfası EticaretMag Youtube EticaretMag Google+ E-ticaret 

Türkiye Linkedin Grubu E-

ticaretMag RSS E-

ticaretMag RSS

Yorumlar

  1. musa demir der ki:

    hepsiburada.com sitesinden 10/12/2012 tarihinde 40716435 sipariş numarası ile sipariş ettiğim ürün 10 gün (8 iş günü) geçmiş olmasına rağmen daha tedarik edilmemiştir. bununla ilgili müşteri hizmetlerini aradığım zaman istersem siparişi iptal edebileceklerini söylüyorlar.buraya kadar pek sorun yok gibi görünüyor. ama paranın tarafıma taksitler halinde ödeneceği söylenmektedir. almadığım bir ürün için yaptığım ödemeyi bana taksitler halinde ödenmesinin teklif edilmesi ne anlama gelmektedir. yaklaşık 1000 lira değerindeki bu ürünü 500 kişi sipariş etse 500.000 lira para yapar. ve bankalardan bu parayı alınacak. sonra bu kişilere ulaştırılmayan bu ürünün parasını taksitler halinde ödemeyi teklif edip o şekilde ödeyecekler. diğer parayı başka yerlerde değerlendirerek bir rant elde edecekler.bu bir tür dolandıcılık değilmi? Bu konuda bana yardımcı olmanızı rica ediyorum…

  2. ahmet kara der ki:

    Evet musa bey haklisiniz bakkala gittiğinizi dusunun on liraya bir sey alsaniz on ayda size geri odese iade icin tamamen sacmalik ama hepsiburada gibi buyuk marka neden boyle birsey yapsin.Viral reklam yapmadiginizi nerden bilelim.Sikayetvara yazin bence buraya yazmak yerine ordaki basligida buraya yazin buraya yaziyosunuz hepsiburadaya cevap hakki doguyor ama her yoruma cevap veremezler ben kapitalizme karsiyim internet sektorune buyuk patronlarin el atmasina ayri karsiyim her neyse yaziya gelirsek makaleniz konusu itibariyle ilginc fakat sunus sekliniz yanlis bulmaktayim.Cunku bir cok istatistik sundunuz okurken sayilari karistirdik ve ozet bolumleri olmasa okunmazdi makale.

Geribildirimler

  1. […] bir ürünü gözü kapalı satın alırız bir çoğumuz. Bu doğrultuda gerçekleştirilen bir ankete göre de Türk tüketicilerin sosyal medyada en çok güvendikleri platformun forumlar olduğu […]

Fikrini söyle

*