30 Mart 2017

Türkiye’de Geçici İstihdam Kadrolu Çalışanların Yerini Alıyor [Araştırma]

Geçici_istihdam-sözleşmeli_personel-özel_istihdam-istihdamTürkiye’de başta bankalar olmak üzere geçici istihdam ile sözleşmeli personel çalıştırma, kadrolu ve maaşlı istihdamın yerini alıyor. Türkiye gibi serbest meslek sektörünün yeterince gelişmediği, freelance ödemelerinin düzenli ve hakkaniyetli olarak yapılmadığı ülkelerde ise geçici istihdam çalışanlar için özlük haklarından, istikrarlı kariyerden mahrum olmak gibi önemli riskler taşıyor.

Global trend

Uluslararası işe alım ve danışmanlık şirketi Michael Page tarafından dünyanın farklı coğrafyalarındaki 65 ülkede yapılan ve nisan ayında sonuçlanan “Geçici İstihdam Araştırması” dönemsel çalışan ve geçici kontratlı profesyonel manzarasının değişmekte olduğunu gösteriyor.

Son yıllarda geçici istihdamla çalışan yöneticilerin %67’si ve dönemlik çalışanların %47’si kariyerlerinde ilerleme kaydettiklerini söylüyor. Araştırma geçici istihdamda iş tatminin globalde  %75 civarı olduğunu gösteriyor [Editörün notu: Araştırmada Türkiye’deki iş tatminiyle ilgili veriler yer almıyor]. Bu uluslararası araştırma, sözleşmeli olarak istihdam edilen 1954 yönetici ve 4092 çalışan ile yapılan görüşmelerin analizlerine dayanıyor.

Michael Page Türkiye Genel Müdürü Hugo Campo, “Artık çalışanların bir iş yerinde geçirdiği sürenin uzunluğu değil, belirli zaman diliminde ortaya koyduğu performans önem kazanıyor. Henüz Türkiye’de iş çevreleri geçici kontratlı çalışma sistemine mesafeli yaklaşsa da  geçici istihdam devrimi dünyayı kasıp kavurmaya başladı bile” diyor.

Dönemlik-süreli çalışanların sektörlere göre dağılımı ise bankacılık/finans sektöründe %13, endüstriyel üretimde %11, teknolojide %9 ve sağlıkta %6.  Geçici istihdam edilen kadroların %71’i iki yıl ve üzeri çalışırken, %44’ü beş yıl ve daha uzun süreyle geçici işlerde çalışıyor.  Sözleşmeli veya proje bazlı (serbest) çalışanların %54’ü erkek ve %46’sı kadınlardan oluşuyor. Yeni akıma ayak uyduran çalışanların yaş ortalaması 42 ve %65’inin 10 yıldan fazla iş deneyimine sahip olduğu gözleniyor.

Esnek çalışma şartları

Her ne kadar Fransa’da geçen yıllarda çıkan yasayla yöneticilerin mesai saatleri dışında personelle iletişim kurması yasaklanmış olsa da Türkiye’de esnek çalışma saatleri fazla mesai ödemeden, tatillere riayet etmeden fütursuzca insan çalıştırmak için suiistimal edilebiliyor.

Avrupa’da şartlar iyi, Türkiye’de kötü

Yüzde yetmişine yakını lisans mezunu olan gruba neden kadro yerine sözleşmeyi veya serbest çalışmayı tercih ettikleri sorulduğunda, büyük çoğunluğu esnek çalışma saatleri daha cazip şeklinde cevap veriyor. %61’lik bölüm geçici kontratla çalışmanın çok daha kompleks olduğunu ve daha fazla otonomi gerektirdiğini söylese de esnek çalışma saatleri bu trendin katlanarak büyümesini sağlıyor. Avrupa ve Amerika’da Türkiye’ye göre doygun freelance ücretler ve özlük hakları, özellikle meslek profesyonellerinin 40’lı yaşlarında serbest çalışan statüsüne geçmesini teşvik ediyor.

Geçici_istihdam-sözleşmeli_personel-özel_istihdam-istihdam

Artık kalıcı çalışanlar yerini geçicilere bırakıyor

Şirketler de bu durumdan oldukça memnun görünüyorlar. Araştırma yapılan şirketlerin %40’I eskiden kalıcı olarak gördükleri pozisyonlara artık sözleşmeli çalışanlar getirmeyi tercih ediyor. Bu durumun firmalara getirebileceği sıkıntıları ise %58’i şirket içi eğitimlerle çözüyor. Türkiye’de henüz sürekli işin cazibesi yerini koruyor. Ancak dünyada finans, muhasebe, mühendislik, satın alma ve tedarik zinciri sektörleri kalıcı başarıyı geçici istihdamda buluyor.

Bankacılık sektöründe risk artıyor mu?

Basına yansıyan haberlere göre, geçen yıl Akbank 44 şubesini kapatarak 1653 kişinin işine son verdi. Finansbank 19 şube kapatarak 875 kişinin işine son verirken, HSBC 20 şube kapatarak 211 kişiyi işten çıkardı.

Ayrıca banka çalışanlarıyla ilgili iddialara göre Türkiye’nin başta gelen katılım bankalarından biri birçok çalışanını geçici istihdama geçmeye zorluyor. Hatta hiçbir neden göstermeden personeli Türkiye’nin çeşitli bölgelerine rastgele atıyor.

Kiralık çalışan sistemi hangi sektörleri vuracak?

Diğer iddialar arasında unvan ve ücret düşürme, çalışacak masa ve bilgisayar vermeyerek mobbing uygulama, sendikalarla ortak çalışarak örgütlenmeyi önleme yer alıyor. Bu konudaki kayıt dışı açıklamalarda ise bankalarda şubelerde, satış ve çağrı merkezlerinde çalışan kadroların yoğun kota doldurma baskısıyla karşılaştığı; kadroya geçirme sözü veya kadrodan çıkarılma uyarısıyla zorlandığı bildiriliyor. Özellikle farklı firmalardan kiralanan personel üzerinde kadroya geçirilme vaadinin çok etkili olduğu söyleniyor.

Özel istihdam büroları meşruiyet kazanıyor

TBMM’ye gelen son değişiklik önerisiyle birlikte fiilen mevcut olan özel istihdam büroları yasal zemine oturacak. Piyasada yaşanan kriz, tüketici kredilerinde tıkanmışlık ve hazineden destek bulmakta zorlanma gibi sebeplerle masraf komisyona (işlem bedeli) odaklanan bankalar, geçici istihdamı maliyeti düşürmek için çözüm olarak görüyor. Artık yalnızca yoğun günlerde eleman desteği alması bankacılar açısından oldukça kârlı görülüyor. Bu da geçici istihdamın iyi yönetilememesi durumunda tüm sektörlerdeki kadrolu çalışanlar için olumsuz örnek olma riski taşıyor.



Sosyal medya ve e-bülten ile de EticaretMag'ı takip edebilirsiniz!

EticaretMag Twitter EticaretMag 

Facebook Sayfası EticaretMag Youtube EticaretMag Google+ E-ticaret 

Türkiye Linkedin Grubu E-

ticaretMag RSS E-

ticaretMag RSS

Fikrini söyle

*