15 Kasım 2018

Grup Satın Alma ve Fırsat Sektörünün Türkiye ve Dünyadaki Gelişimi

kupon
Son dönemlerde popülerliği azalmaya başlasa da geçtiğimiz birkaç yılın en gözde e-ticaret şirketleri arasında sayılan grup satın alma siteleri birçok tüketici tarafından oldukça sevilmiş ve bu firmalar kısa süre içinde çok hızlı bir büyüme yaşamışlardı.

Online olarak grup satın alma fikrinin yaygınlaşıp, küresel boyutta bir patlama yaşaması aslında Groupon‘un 2008 yılında kurulmasıyla yaşandı demek yanlış olmaz. Kısa sürede büyüyen ve sonrasında da dünyanın farklı pazarlarına açılan şirket aslında grup satın almayı başlatmaktan çok, tüketicilere bu fikri yeniden hatırlattı demek daha doğru bir tabir olabilir.

Grup satın almanın tarihini ele alacak olursak, 1999 yılına gitmemiz gerekiyor. E-ticaretin henüz çok fazla yaygınlaşmadığı bir dönemde tüketicilere grup satın alma fikrini ilk olarak sunan, ABD’li şirket Mercata olmuştu.

Mercata.com, 1999 yılında grup satın almayı internet ortamına taşıdı

1999 yılında kurulan Mercata’nın yatırımcıları arasında Microsoft’un kurucularından Paul Allen da bulunuyordu. Daha fazla müşteriye ulaşmak için, indirimli fiyatlarla ürün satmayı amaçlayan Mercata, tedarikçilerden satılan ürün başına belli bir komisyon alıyordu.

2000’lerin en popüler girişimleri arasında yer alan Dotcom şirketleri, zamanlarının öncesinde hareket ediyorlardı ve sonraki dönemde de Dotcom Balonu patlak vererek, birçok şirketin kapısına kilit vurulmasıyla bu popülerlik sona erdi. Mercata da kendi döneminin ilerisinde olan şirketler arasındaydı. Tüketicilerin henüz internetle yeni tanışmış olmaları ve internet kullanım oranının düşük olması gibi sorunlar Mercata’nın başarısız olmasındaki sebepler arasında geliyordu.

Bu gibi sebeplerin yanı sıra 2000’lerin başında tüketiciler internetten alışveriş yapmaya güvenmiyorlardı ve internetten alışveriş yapanların sayısı da oldukça azdı. Tabii bir de bunlara Mercata’daki ürün eksikliği de eklenince tüketicilerin bu siteye olan ilgisi oldukça azaldı. Her zaman ilgi çekici ürünlerin burada yer almaması, tedarikçi firmaların da az kar etmelerine ve bu da Mercata’nın mali sorunlarla baş etmesine sebep oldu.

Dotcom krizinde borsadan da eli boş dönen şirket, yatırımcıların para musluğunun akışını durdurmasıyla beraber zor bir sürece girdi ve 2001 yılında kapanan e-ticaret şirketleri kervanına katıldı.

Çinli Tuangou oyuna girdi

Bir süre sessiz kalan grup satın alma pazarının suskunluğu çok uzun sürmedi. 2005 yılında okyanusun diğer ucunda Çinli bir e-ticaret şirketi olan Tuangou, tüketicilere daha uygun fiyatlarla ürün sunmak için grup satın alma fikrini ortaya attı. Çinli internet kullanıcıları bu fikri oldukça sevdi ve 2006 yılında Çin e-ticaret sektöründe Tuangou oldukça iyi bir yere geldi ve popülerliği artarak dünyanın farklı yerlerindeki pazarlara esin kaynağı oldu.

Tuangou’nun başarısının ardından birçok şirket bu modeli benimsedi ve 2009’da Çin’de 4 civarında grup satın alma şirketi bulunuyorken, 2010’da bu rakam 1.700’e ulaştı. 2010 yılında grup satın alma şirketleri Çin’de 75,4 milyar dolarlık satış yaptı.

Çin’de tekrar gündeme gelen bu iş modeli kürsel boyutta 2008’e kadar halen daha sesini çok fazla duyuramamıştı. Grup satın almanın küresel çaptaki sesi olarak nitelendirebileceğimiz Groupon’un ABD’nin Chicago kentinde yayına girmesiyle bu iş modelinin tarihinde bir mihenk taşı gerçekleşmiş oldu.

Grup satın almayı küresel boyuta taşıyan Groupon 2008’de kuruldu

Sosyal medya üzerinden insanları bir araya getirip, onların bu mecralar üzerinden örgütlenebileceğini fark eden Andrew Mason, bir sosyal örgütlenme sitesi olan ThePoint’i hayata geçirdi; fakat bir süre sonra beklenen ilginin gelmemesinden dolayı siteyi ayakta tutabilmek için farklı arayışlara girerek ThePoint’in yan projesi olan Groupon’u kurdu ve bu site üzerinden gruplara özel fırsatlar sunmaya başladı.

Şirketleri ikna etmek için, bu fırsatlara kişi limiti koyan Mason, eğer beklenen kişi limitine ulaşılmazsa kampanyayı sunan şirketlerden bir ücret talep etmiyordu. Çok kısa sürede hem şirketlerin hem de kullanıcıların ilgisini çeken Groupon 6 ayda 4 farklı şehre yayıldı. 2 yıl içinde Kuzey Amerika’da 31 milyondan fazla Groupon kuponu satan şirket, beklenenden çok daha hızlı bir şekilde büyüdü. 2010 yılına gelindiğinde Groupon toplam 35 ülkede 300 farklı şehirde hizmet vermekteydi. Bu şehirlerin 130’u ise ABD’de yer almaktaydı.

Özellikle Groupon yarattığı bu etki sonrasında grup satın alma ve fırsat sitelerinin sayısında büyük bir patlama yaşandı. 2007 yılında kurulan LivingSocial, 2009 yılında BuyYourFriendADrink.com’u satın alarak grup satın alma sektörüne adım attı ve Groupon’un en büyük rakiplerinden biri oldu.

Türkiye’de grup satın alma

Grup satın alma furyasının Türkiye’ye gelmesi ise 2010 yılını buldu. CityDeal’ın Nisan 2010’da ŞehirFırsatı adı altında Türkiye pazarına girmesiyle beraber Türkiye’deki internet kullanıcıları da grup satın almaya tanışmış oldular.

CityDeal’ın Türkiye pazarına girişinin ardından Groupon, Avrupa’ya grup satın alma modelini yaymış olan CityDeal’ı satın aldı ve böylece Türkiye pazarına da adım atmış oldu. Mayıs 2010’da gerçekleşen bu satın almayla beraber ŞehirFırsatı da Groupon’un bünyesine dahil olmuş oldu.

Groupon’un Türkiye pazarına girmesiyle beraber özel alışveriş kulüplerinin popülerliğinin önüne geçen grup satın alma ve fırsat sektörü Türkiye’de de birçok yeni firmaya kapı açtı. Zorlu rekabet ortamında tutunamayan birçok site bu süreçte kapansa da yine de sektörde tutunarak varlığına devam eden şirketler de oldu. ŞehirFırsatı’nın yanı sıra Grupanya, Grupfoni, Fırsat Bu Fırsat ve Markapon Türkiye’deki kupon ve grup satın alma şirketleri arasında yer alıyor. Markapon Haziran 2010’da kurulduğunda fırsat ve kupon satışlarıyla öne çıkmış olsa da geçtiğimiz yıl bu modeli biraz daha geride bırakarak bir indirim mağazası olma yolunda ilerlemeye başladı.

Grup satın alma şirketlerinin son 4 yıldaki hızlı yükseliş grafiği doyum noktasına ulaşarak geçtiğimiz yıl içinde düşüşe geçmeye başladı. E-ticaret firmalarının sektördeki hacimlerinin artması, fazla ürün seçeneği ve yüksek rekabet ortamından dolayı genel olarak fiyatların düşük olması, grup satın almalara olan ilginin azalmasına neden oldu. Kullanıcıların farklı arayışlara gitmeleri de bu şirketlerin satışlarının düşmesine sebep olan etkenler arasında yer alıyor.

Kupon ve fırsat sitelerinin en gözdesi Groupon’un yurt dışındaki faaliyetlerinin kötüye gitmesi, şirketin kurucusu Andrew Mason’ın görevinden istifa etmesiyle sonuçlanmış ve şirketin yeni stratejilere yönelmesine neden olmuştu. Groupon’un 2012’nin 4. çeyreğinde zarar etmesi ve 2012’yi zararla kapaması da grup satın alma devi için durumun çok da iyi gitmediğini gösteriyor.



Sosyal medya ve e-bülten ile de EticaretMag'ı takip edebilirsiniz!

EticaretMag Twitter EticaretMag 

Facebook Sayfası EticaretMag Youtube EticaretMag Google+ E-ticaret 

Türkiye Linkedin Grubu E-

ticaretMag RSS E-

ticaretMag RSS

Yorumlar

  1. AHMET TAŞLI der ki:

    Benzer içerikli haber okumaktan biz usandık, siz yazmaktan usanmadınız ! Bravo ! Grupfoni battı batacak, fırsatbufırsat daha düne kadar kendi fırsatlarını bile satamıyordu ! Yakala.co listenin neresinde göremedim ? Markapon fırsat sitesi olmaktan vazgeçmesinin üstünden 1 Yıl geçti ! Günaydın

    • Batuhan Apaydın der ki:

      Ahmet Bey, yazının tamamını okumadınız galiba. Sondan önceki paragrafta işlerin o kadar da iyi gitmediğinden bahsediliyor. Ek olarak ise yazı aslında dünyadaki grup ve fırsat siteleri hakkında ve gerçekten iyi bir derleme (ve genel bir değerlendirme olan benzer bir Türkçe içerik ben görmedim). Siz sanırım takım tutar gibi takip ediyorsunuz eticaret sektörünü, böyle yapmayın.

      • AHMET TAŞLI der ki:

        Batuhan Bey,

        Öncelikle e-ticaret sektöründe sizden kat kat fazla deneyimim olduğu için “takım” mevzusuna girmeyeceğim.

        “Grup satın almayı küresel boyuta taşıyan Groupon 2008′de kuruldu” başlığına binlerce sayfalık çok daha detaylı döküman gönderebilirim.

        Benzer bir içerik göremedim demişiniz, buyrun 25 Ekim 2011 ve 13 Ekim 2012 tarihli konu hakkında sosyalmedya.co’nun makalelerini okuyun tavsiye ederim.

        Grup Satın Alma = Çakma Fırsat Siteleri(Türkiye için) kavramı derlendi, toplandı, şekil değiştirdi siz hala derme kısmında takılı kalmışınız. Bence biraz kendinizi de derleyip toplamanız gerekiyor. En azından daha dişe dokunur makaleler bekliyoruz.

        • Batuhan Apaydın der ki:

          Ahmet Bey sizi bir gün ofisimize bekleriz, sizinle bir çay kahve içmeyi isterim. Ben sizin gibi uzman insanlarla tanışıp sohbet etmeyi çok seviyorum. İsterseniz maç da izleriz beraber. Atkınızla beraber gelin.

  2. Merhaba Arkadaşlar

    bir konuda yardımınıza ihtiyacım var. incir.com bünyesinde
    bir site açtım her çeşit ürünün bulunduğu bir site yaklaşık 80000 ürün var şu anda.
    sizden ricam siteyi inceleyip fikirlerinizi söyleyebilirmisiniz
    mesela sitenin ismi, tasarımı kısacası her yönüyle nasıl olduğu konusunda fikirlerinizi belirtirseniz çok sevinirim. ayrıca domain in net uzantılı olması ziyaretçi sayısını etkilermi

    site: http://www.tazegeldi.net/

    teşekkürler

    • Sevgili İsa,

      Öncelikle konu ile alakasız bir yerde sorunu sorduğun için çok fazla dönüş alamayabilirsin. Aynı soruyu Webrazzi’ye de yazmışsın. Burada görünce cevap vermek istedim.

      Öncelikle sitenin adı olmamış. TazeGeldi bana ilk anda yaş sebze-meyve satışının olduğu bir site gibi geldi. Öyle bir site yapmak istersen bu domain çok işine yarar. Ayrıca incir.com bünyesinde, geçtiğimiz gün açıklanan bilgiye göre 1.800 site mevcutmuş. Yani senin sattığın 80.000 üründen satan 1.800 site daha var. Üstelik tasarımlarınızda birebir aynı. Onlardan ne farkın var?… Hiç 🙁

      Üstelik bu iş için gerçekten çok para harcaman gerekecek, çünkü şu anda bu tarz e-ticaret sitelerinde acayip bir rekabet ve fazlalık var. Bundan dolayı kendini duyurmak için çok yerde, yüklü bir bütçeyle reklam yapman gerekiyor. Aracının aracısı olduğun bir işte de kazanacağın para, harcayacağın reklamı kesinlikle karşılamayacaktır.

      Bir an önce bu işten çıkmanı ve belki isminle doğru orantılı bir iş yapmanı öneririm. Aksi halde incir.com’a her ay para ödemekten başka birşey yapmayacaksındır.

      Bu yazdıklarım seni demoralize etmiş olabilir ancak emin ol karşında bu konularda çok tecrübeli birisi konuşuyor.

      Sevgilerimle… 😉

  3. Sinan Oypan bey yazılarınızı sürekli takip ediyorum, faydalı bir paylaşım olmuş emeğinize sağlık.

Fikrini söyle

*