15 Kasım 2018

Günah Çıkarmak İstiyorum!

Her şeyin başına social eklemenin oldukça popüler olduğu bu ahir zamanlarda, yıllardır pazarlama dünyasını meşgul eden konulardan birisi olan CRM de öncelikli olarak nasibini aldı, oldu size Social CRM. Türk’ün CRM ile imtihanı, yeni dijitalin kalbinden gelen, sosyal medya veya yeni dijital medyayı bilen (Abdurrahman Çelebi Effect) ancak üst kümesi olan pazarlamadan bihaber (Sosyal Medya Uzmanı) gençlerimizin “Social CRM” başlıklı blog mastürbasyonlarının malzemesi olmaya devam etti bir süre.

Elbette ki bu sosyal fenomenden nasibini alan sadece CRM değildi. Yükselen değer olan e-ticaretimizin de hemen önüne bir “sosyal” sıfatını eklemekte gecikmedik. Ne de olsa “artık hepimiz sosyaldik”. Neredeyse 2012 başından beri gözler “Sosyal Ticaret” üzerine “özellikle” yoğunlaşmıştı. Sosyal medya blog ve blog’cuklarında -bilen bilmeyen hepimiz- F-Ticaret, Facebook alışverişleri, Facebook kredileri, Want buttonları ile değişecek olan e-ticareti konuşuyorduk.

George Orwell’in efsanevi kitabı Animal Farm’ı okuyanlar, “7 Emir” adlı kurallar listesini hatırlayacaktır. Kitapta bu liste, kural koyucuların istekleri doğrultusunda sürekli değiştirilirdi.

Bizim dijital kanaat önderlerimiz de sürekli olarak önümüze yeni, daha yeni ve en yeni “sosyal” gelişmeleri yine yeni yeniden koydular (Türkçe’ye çevirdiler demek de yanlış olmaz). Her hafta ticareti değiştirecek yeni bir gelişme karşımızdaydı. Bloglar ve yorumlar yazıldı, RT’ler yapıldı. F-Ticaret’in satışlara yansıyacak faydaları, e-ticareti şekillendirecek “Want” buttonları, ve Facebook Kredileri “şimdilik” dijital ticaretimizi teğet geçmiş gözüküyor.

Bakın şimdi herkes mobil ticareti konuşuyor. Hem de bu sefer doneler çok güçlü. Gelin kısaca göz atalım…

Geçen ay IBM’in çıkardığı rapora göre, sosyal medya üzerinden yapılan alışverişler %2,4’ten %1.9’a düşerken sosyal medya üzerinden yapılan alışverişin pozitif algısı ise %25,1’den %18,6’ya düşmüş. Bu sırada ise akıllı telefon satın alımları Q1de %13,3 iken Q2’de %15.1’e çıkıyor.

Yine IBM raporu (16 Temmuz 2012), akıllı telefon sahiplerinin artması ile sosyal ticaretin düşüş yaşamasını ilişkilendirerek, insanların mobil ticarete kaydığını ve sahip oldukları akıllı telefonları sayesinde sosyal ticaretten iyice uzaklaştığını söylüyor. Yani sosyal ticareti next big thing olarak adlandıran “yerli üretim, blog çevirici gurularımız” çoktan rotalarını sosyal “mobil ticaret” limanına kırmaya başlayacaklar.

IBM’in raporuna benzer Bloomberg’in yaptırdığı başka bir rapor da, Amerika’da J.C. Penney, Gamestop ve Nordstrom gibi büyük markaların mobil ticaretten ve klasik online ticaretten yaptığı satışın karşısında Facebook mağazalarını kapattıklarını söylüyor (kapatılan Facebook mağazaları ile ilgili bir çok bilgi ülkemiz bloglarında da sıkça yer aldı).

Tüm akıllı telefonlardan, iOS/Android, iPad ya da diğer tabletlerden yapılan tüm online alışverişler geçen sene %8’lik bir paya sahipken bu sene %15’e çıktı. Amerika’daki penetrasyona bakıldığında ise mobilden yapılan bu alışverişin de %16’sı tabletlerden %50’si ise akıllı telefonlardan geliyor.

Mobil ticaret denince akla ilk olarak NFC (yakından iletişim teknolojisi) gelse de artık akıllı telefonlara yüklenen uygulamalar ile mobil ticaret destekleniyor. Sosyal ticaret konusu maalesef yerinde sayarken mobil ödeme sistemlerine baktığımızda, gün geçmiyor ki yeni bir uygulama çıkmasın. Nielsen verilerine göre ilk beş sırayı eBay Mobile, Amazon Mobile, Groupon, Shopkick ve Living Social alıyor (Haziran 2012 için olan sıralamayı aşağıda da bulabilirsiniz).

Yine Nielsen’in Haziran 2012 verilerine göre; Amerikalı akıllı telefon sahiplerinin %47’si telefonlarından alışveriş uygulaması kullanıyorlar. 45 milyon tüketici bu alışveriş uygulamalarına ayda ortalama 17 kez erişiyor. 13 milyon tüketici erişimi ile eBay başı çekiyor ve mobil uygulamada ortalama 1 saat 4 dakikalarını geçiriyorlar.

Bu arada elbette ki mobil ticaretin öne geçmesi Facebook’u da mobilde daha iyiye gitme üzerine çalışmaya zorluyor. Şu an için Facebook kredilerini mobil iletişim sağlayıcımız üzerinden satın alabiliyoruz ve bu da bizim cep telefonu faturamıza yansıyor. Facebook’un odaklandığı nokta ise burayı değiştirip ödemeyi direk kendisinin alması ve hatta belki de bir Facebook telefonu çıkarması. Ama tabi bunlar şimdilik sektördeki söylentiler. Kesinleşen bir şey olmadığı gibi, Mark Zuckerberg birkaç kere Facebook telefonu konusunu da inkar ederek, öyle bir çalışmalarının olmadığını söyledi.

Diğer tarafta Twitter’ın kurucularından Jack Dorsey’in şirketi Square’in Amerika’da Starbucks Coffee ile anlaşması tüm dünyada mobil ticaretin nereye gideceğine çok güzel bir örnek. Tüm dünyada çalışan Visa ve MasterCard gibi ödeme sistemleri ise yeni çıkan mobil ticaret uygulamalarını destekleyerek, önümüzdeki günlerde mobil ticaret konusunda daha fazla yatırım yapılacağını da gösteriyorlar.

Son olarak Türkiye’deki duruma bakılırsa; Türkiye’de NFC uygulamaları yeni yeni işlevlik kazanmaya başladı. Turkcell Cepte Cüzdan ile sektöre giriş yaptı ve bunu daha fazla push edeceği öngörülüyor. Mobilexpress SMS ile alışverişi sağlayan bir mobil ödeme sistemi olarak kuruldu (ki bu konuda Mobilexpress’ten inanılmaz derecede umutluyum). Yine mobil çözümler sunan Pozitron ve Pordiva gibi şirketler de markalara mobil uygulama geliştirme konusunda çalışıyor.

Sürekli ivmeli olarak büyümesi beklenen, 2016 yılına gelindiğinde dünya genelinde 30 milyar dolarlık bir pazar haline gelmesi öngörülen Sosyal Ticaret’in yani sosyal ağlar üzerinden yapılan ticaretin nasıl bu kadar kısa bir sürede yerini mobil ticaret dalgasına bıraktı?

Öncelikle vakit bulursanız siz de bu kaynakları okuyun:

“Mobile commerce report shows it is increasing in popularity, while social falls” ve
“Mobile commerce on the up, as social commerce dips” gibi başlıklar dikkatinizi çekecektir.

Which Smartphone Apps do Savvy Shoppers Use Most?
America’s New Mobile Majority: a Look at Smartphone Owners in the U.S.
Mobile Sales To Hit $730bn by 2017
Mobile shopping becoming a major part of mobile commerce
Mobile commerce driving ahead through couch commerce
Mobile commerce on the up, as social commerce dips
Mobile commerce report shows it is increasing in popularity, while social falls

“F-Ticaret, Facebook alışverişleri, Facebook kredileri, Want buttonları ile değişecek olan e-ticaret” ne oldu? F-Ticaret gemisini ilk önce kaptanlar terk ekmişti, bakalım bizim yalancı kaptanlar sosyal ticaret gemisinden ne zaman filikalar ile kaçıp hemen Mobil Ticaret gemisine binecekler?

Buraya kadar “social” kavramının pazarlama enstrümanlarına olan etkisini bu işin içinden birisi olarak sınırlı sorumlu bilgim ile yorumlamaya çalıştım. Şimdi gelelim çok çok daha önemli bir konuya…

Teknoloji yıllar geçtikçe gelişim hızını inanılmaz bir şekilde arttırıyor. Biz bir teknolojinin veya teorinin efektif olup olmadığını tartışırken daha yeni bir teknoloji o tartışma konusunu birden bire anlamsız kılıyor.

Bu nedenle önemli olan ticaretin başına getirdiğimiz sıfatlar değil; f-ticaret, sosyal ticaret veya mobil ticaret adını ne koyarsanız koyun sürekli bir devinim içerisinde ancak amacı maalesef ki aynı.

Yeni dijitalin başrol oyuncuları olarak bizler sürekli olarak “insanlara daha da fazla ihtiyaçları olmayan şeyler satmak için uğraşan ticari işletmelere” her türlü pazarlama teriminin önüne “sosyal” etiketini ekleyerek sözüm ona yeni silahlar yaratmaya çalışırken; Dünya’da yine bu dijital teknolojiler kullanılarak daha başka ve iyi şeyler yaratmaya çalışan insanlar var.

Biz kendi küçük dünyamızda F-Ticaret, S-Ticaret, S-CRM inancımızı sürdüreduralım. Dünyada sharing economy, gift culture kavramlar inanılmaz bir yükselişe geçti. İnsanlar parayı ortadan kaldıran alternatif ekonomiler yaratmaya çalışıyor, bizim sosyal dediğimiz teknolojiler ile mikro girişimcilere destek olmaya onları finanse etmeye uğraşıyor ve zamanlarını daha iyi ve adil bir dünya için bu teknolojileri nasıl kullanırız konusunda harcadılar ve hala harcıyorlar.

Kuraklık ne kadar bir toplumsal sorun ise “borçlanmanın” da aynı önemde bir sorun olduğunu bilen, aşırı alışverişi uyuşturucu bağımlılığı gibi bir hastalık olarak kabul eden, bireylerin gelirinden fazla harcama yapmasını teşvik eden ve bundan beslenen markaları, sistemleri ve teknolojileri kabul etmeyen yeni dijitalin gerçek fikir liderleri; dijital teknolojileri insanlara bir şeyler satmaya çalışmak yerine paylaşmak, hediye etmek gibi alternatif ekonomileri kullanmaya başladılar.

Yukarıda vermek istediğim mesaj “bu yeni başlayan veya 1-2 hippinin yaptığı bir projeler zinciri” olmadığı aslında “büyümekte olan bir dijital hareket” olduğu.

Rachel Bootsman’ın Collaborative Consumption kitabından biraz data paylaşmak istiyorum.

Freecyle: 5.7 milyondan fazla üyesi var ve 85 ülkede günde 12.000’den fazla ürün el değiştiriyor

CouchSurfing: 235 ülkede bulunan Coachsurfing, dünyada en fazla ziyaret edilen misafirperverlik sitesi

Shared Earth: SharedEarth, bahçesini kullanmayan kişiler ile bahçe bakımı yapmak isteyen kişileri buluşturan sayfada, Ocak 2010 tarihinde açılışının ilk 3 ayı 574 dönüm toprak ilanı verildi.

ThredUp: ThredUp, P2P çocuk kıyafetleri ve oyuncakları değişim ağı, açılışının ilk 8 günü (Nisan 2010) 12.000 kıyafet değişimi yapıldı.

Zopa: 5. Yılında diğer 4 yıl toplamından daha fazla iş yaptı (£35.5 milyon). Gelirlerin 6. yılında bir önceki yıla göre 2 kat artacağı tahmin edilmekte (£70 milyon).

Zipcar: 2008’de ABD’de araba paylaşım site üyelikleri %51.5 oranında arttı. 2015’de Zipcar tarzı P2P araba değişim servislerinin ABD’de 4.4 milyon, Avrupa’da ise 5.5 milyon kişi tarafından kullanılacağı tahmin edilmekte.

Bu hareketin temel KPI’ları bu online davranışların offline’a olan etkisi. Online’da yaptığımız her şey offline dünyadaki alışkanlıklarımızı da etkiliyor. Yani bu da paylaşım dünyası ve ekonomisi için iyi haber.

Ben kendi adıma artık, başına sosyal tanımı gelmiş işleri artık ilk olarak pazarlama iletişimi enstrümanı gibi değil gerçek anlamı ile yanı “toplum ile ilgili şeyler” olarak anlamak konusunda kendimi eğitmeye başladım, tavsiye ederim.

Son not: (Filozof yazar Charles Eisenstein‘ın Türkiye’ye geldiğini duymuş olabilirsiniz. Kutsal Ekonomi kitabının yazarı Charles Bilişim Zirvesi’ne katılmak üzere İstanbul’a geliyor. Para ve armağan ekonomisi konularında müthiş iç görülere ve fikirlere sahip olan Charles aynı zamanda zaman bankası Zumbara‘nın bilgelik çemberinde. 

İstanbul’da bulunduğu sürede Charles Zumbara organizasyonu ile iki etkinlik daha yapacak. İlki 13 Eylül akşamı yapacağı konuşma, Kadir Has Üniversitesi’nde gerçekleşecek. Umarız bu konuşmaya katılabilirsiniz.

Not: Bu yazıya olan desteğinden ötürü Sinemis Candemir’e teşekkür ederim.



Sosyal medya ve e-bülten ile de EticaretMag'ı takip edebilirsiniz!

EticaretMag Twitter EticaretMag 

Facebook Sayfası EticaretMag Youtube EticaretMag Google+ E-ticaret 

Türkiye Linkedin Grubu E-

ticaretMag RSS E-

ticaretMag RSS

Yorumlar

  1. Çok uzun bir yorum yazmıştım. gerçekten neredeyse 1 saatimi aldı. Sonra bir baktım ki Promoqube’den olduğunuzu gördüm ve sildim. Çünkü sizden çalışan birileri hakkında uzun bir hikayeyi yazmıştım. Gerçekten çok güzel bir yazı ama çok daha fazla çıkarmanız gereken günahınız var.

  2. Nazlı der ki:

    Bir üstteki yoruma katılmamak elde değil. Promoqube’un ve sizin çıkaracak daha çok günahınız var malesef. Çalışanlarınızı da kendi karakter ve stilinize uygun seçmeniz imam cemaat arasındaki ilişkinin “Sosyal” dünyaya güzel bir yansıması olduğu bir aşikar. Umarım bir gün markalar, ajanslar ve bu sektöre emek verenler bilinçlenir ve sizin gibiler elenip gider. Yazı için teşekkürler.

    • Boyle sahte hesaplara yorum yazmak yerine cesurca cıkıp isminiz ile yazsanız kendi karakterim adına cevap verebilirim. Ama o günler gelene kadar ajansımızı daha çok duyacaksınız. Üzgünüm.

Fikrini söyle

*